Olay Yeri Yönetimi Nasıl Yapılmalı ?

Kaza, yaralanmalar ya da hastalıklar sebebiyle her an herkes ilk yardıma ihtiyaç duyabilir. Fakat söylendiği gibi iki kelimeye sığabilen basit bir işlem olmadığı kadar, ortamdaki panik havası ilk yardımcı üzerinde yoğun strese de sebep olabilir. İlk yardımcı olay yerini yönetemezse verimli müdahale yapması mümkün değildir !

Olay Yeri Yönetimi Esnasında Acil Durum İle Başa Çıkmak

Acil bir durum ile başa çıkabilmek için gereken ilk şart, acil durumun ne olduğunu fark etmek ve anlamaktan geçer. Aşağıda ilk yardım gerektirebilecek acil bir durum bulunduğunu gösteren işaretler sıralanmıştır. Bunlar;

  • Devrilen ya da çok sayıda aracın dâhil olduğu trafik kazaları
  • Olay yerindeki kanlı manzaralar, kötü kokular ve normal dışı sesler ve
  • Olay yerinde sıkıntılı bir görünüme sahip olan veya panik davranışlar gösteren kişilerin varlığıdır.

İkinci şart ise yardım edip etmeme kararının verilmesidir. Yardım etme kararının bir insanda gelişmesi ve yerleşmesi zaman alan ve bir dizi faktörden etkilenen bir tutumdur. Böyle bir tutumunu geliştirmek için:

  • Yardım etmenin önemine inanın ve bu işi yapanları takdir edin.
  • Başka biri mevcut olsa bile, yardım etme konusunda istekli olun ve zaman ayırın.
  • Kendinize güvenin ve rahat olun.
  • Olay yerinde sizi seyreden insanlar nedeniyle sıkılmayın, gerilmeyin ve heyecanlanmayın.
  • Kanama veya kusma gibi hoşa gitmeyecek durumlar olsa dahi, bunlardan etkilenmeden müdahale etmeye çalışın.

Yardım etmeme kararında ise kabul edilebilir mazeretler aşağıda sıralanmıştır.  Buna göre;

  • Yardım etmenin zararlı olabileceği durumlar. Örneğin, ilk yardımcının bulaşıcı bir hastalığa yakalanma riski.
  • Olay yerinde sağlık çalışanı veya ilk yardım uygulayabilecek başka insanların olması ve ek bir ilk yardımcıya ihtiyaç duyulmaması.

Güvenliği Sağlayarak Başlayın

Önceliğiniz her zaman kendi canınız olmalı. Size ve hastaya zarar verebilecek ortamı mümkünse zararsız hale getirmelisniz. Mümkün değilse uygun taşıma teknikleri ile taşıdığınız hastaya güvenli alanda müdahaleye başlamalısınız. Örnek verecek olursak trafik kazaları sık sık ölümlere yol açar. Başarılı ilk yardım uygulamak kazazedenin hayatına normal şekilde devam etmesine ciddi katkıda bulunabilir. Ancak olay yeri yönetimi ihmal edilirse, işlerin berbat olması an meselesidir! İkinci bir trafik kazası, yangın, patlama, aracın devrilmesi vb. çok fazla olumsuz senaryo olabilir.

Olay Yerinin Güvenli Hale Getirilmesi

Hasta/yaralıya müdahale etmeden önce olay yerinin ilk yardımcı, hasta/yaralı ve çevredeki insanlar açısından risk taşıyıp taşımadığının mutlaka değerlendirilmesi gerekir. İlk yardımcının can güvenliğinin her zaman önce geldiği unutulmamalıdır. Bu yüzden olay yerinin güvenli hale getirilmesine yönelik ilk yardımcının yapması gerekenler aşağıda sıralanmıştır.

  • Olayın ne olduğunu anlamaya çalışın.
  • Olay yerinde sizi tehlikeye düşürecek bir durum varsa bundan uzaklaşın ve yeteri kadar uzakta olduğunuzdan emin olun.
  • Hasta/yaralı ve olay yerindeki diğer insanları korumak alınması gereken önlemler varsa alın ve gerekli uyarıları yapın.
  • Trafik, yangın, elektrik kabloları vb. yönünden bir tehdit olup olmadığını değerlendirin ve risk varsa önlemini alın.
  • Hasta/yaralı kişinin eşyalarının kaybolma ve hırsızlık açısından risk altında olduğunu unutmayın. Bunun için dikkatli olun ve tedbir alın.
  • Olay yeri güvensiz veya kendinizi tehlikeye atmadan ilk yardım uygulamak mümkün değilse; 112 acil yardım numarasını arayarak sağlık ve gerekirse kolluk kuvvetlerinden yardım isteyin.

İlk yardımcı olarak trafik kazasına müdahale ediyorsanız olay yeri güvenliği açısından ilave olarak şunları da yapmalısınız:

  • Tüm müdahalelerinizi trafik kurallarına uyarak yapın.
  • Olay yerinde yardımcı olabilecek başka kişiler varsa, trafikteki sürücü ve yayaları uyarmalarını isteyin.
  • Mümkünse, sürücüleri uyarmak için kazanın her iki tarafına (ön ve arka) en az 30 metre mesafeye uyarı işaretleri yerleştirilmesini sağlayın. Ancak müdahale sonlandıktan sonra uyarı işaretlerini kaldırmayı unutmayın.
  • 112 acil yardım numarasını arayarak yardım isteyin.
  • Kazaya karışan araçların motorunu kapatın ve hareket etmelerini önlemek için el frenlerini çekin. Ayrıca, lastiklere de hareket etmemeleri için takoz benzeri bir engel koyun.
  • Hiç kimsenin olay yerinde ve yakınında sigara içmesine izin vermeyin.

DİKKAT !!! Genel bir kural olarak, hasta/yaralı kişi olay yerinden uzaklaştırılmamalıdır. Kafa, boyun, sırt ve bacak veya kol yaralanması varsa, herhangi bir hareket yaralanmayı daha da kötüleştirebileceğinden yaralıyı zorda kalmadıkça hareket ettirmeyin. Ancak;

  • Yaralı kişinin yerinde bırakılması daha fazla tehlike oluşturuyorsa,
  • Olay yeri güvenli hale getirilemiyorsa ve
  • Sağlık ekibi yakın zamanda gelmeyecekse ilk yardımcı yaralıyı kendisini tehlikeye atmadan ve taşıma tekniklerini kullanarak hareket ettirebilir.

Hasta/Yaralı Değerlendirmesi

Panik havasının hâkim olduğu acil durumlarda ne yapılacağını ve ne yapılamayacağını bilmek son derece önemlidir.

Değerlendirme belli bir sıra ve 3 (üç) adımda yapılmalıdır. Bunlar:

-Birincil kontrolün gerçekleştirilmesi
-Tüm vücudun baştan sona yeniden değerlendirilmesi
-Hasta/yaralının hikâyesinin alınması

Birincil Kontrol

Birincil kontrol başlangıç ​​değerlendirmesi olarak da bilinir. Birincil kontrolün amacı, yaşamı tehdit eden sorunları tanımlamaktır. Bu sayede sorunları düzeltmek için hemen harekete geçilebilir. Birincil kontrol; bilinç değerlendirmesini, dolaşımı, nefes almasını ve kanamayı kontrol etmeyi içerir.

Birincil kontrol ilk izlenim ile başlar. Bu aşamada aşağıdaki sorulara yanıt aranır:

  • Kişi yaralı mı, hasta mı?
  • Kişi açıkça tepki veriyor mu yoksa vermiyor mu? Bu önemlidir. Çünkü, bilincin bozulduğu durumlar genellikle yaşamı tehdit eder.
  • Kişi belirgin bir şekilde yeterli veya normal nefes alıyor mu? Nefes almanın bozulduğu durumlar genellikle yaşamı tehdit eder. (Kişi konuşabiliyorsa, büyük olasılıkla yeterince nefes alıyordur)
  • Kanama belirtileri var mı? (Kan fışkırması, kanlı giysiler veya yerde kan birikimi var mı?) Ancak unutulmamalıdır ki; vücudun içinde de kanama olabilir ve kan kaybı görülmese de hayati tehlike oluşturabilir.
  • İlk yardımcının, kişinin kanına veya diğer vücut sıvılarına temas etme ihtimali var mı? (Eğer varsa kişiye dokunmadan önce gerekli önlemleri aldığınızdan emin olun)
  • Olay yerinde ilk yardımcı, hasta/yaralı veya çevredekiler için tehlike var mı?

Birincil kontrolü ne zaman kesmeliyim?

Birincil kontrol sırasında hayatı tehdit eden bir durum tespit edildiğinde, hemen ilk yardıma başlanmalı ve bu durum ortadan kaldırılmalıdır. Örneğin, bir kişinin hava yolu tıkanmışsa, diğer değerlendirme adımlarından geçmeden önce tıkanıklık giderilmelidir. Hayatı tehdit eden durumlar ortadan kaldırıldıktan sonra diğer adımlara geçilebilir.

trafik kazası

Görevler Verin

Çevrenizdeki insanlar hastanın mümkün olduğunca hareket ettirilmemesi gerektiğini anlamalılar. Özellikle travmalı hastaların sabit tutulması çok önemlidir. İlk yardımcının, yardım etmek isteyen vatandaşlara uygun görevler vermesi hem ortamın güvenliğine katkıda bulunabilir hemde kendi iş yükünü azaltabilir. Ne gibi görevler diyecek olursanız ambulans çağırmak, reflektör yerleştirmek, polise haber vermek, hasta yakınını sakinleştirmek, kalabalık yapanları uzaklaştırmak, ihtiyaçları temin etmek gibi görevler ufak görünsede çok büyük uğraş isteyen önemli adımlardır.

insanlara gorevler vermek

Bazen En Güzel İlk Yardım “Hiçbir Şey Yapmamak”

İlk yardımcı olarak emin olamadığınız yada aşırı panik yaptığınız durumlar için hastaya zarar verme ihtimaline karşı uygulama yapmamayı seçebilirsiniz. Ancak mümkünse ortamdaki karga tulumbacı topluluğu, ilginç ve akıl almaz müdahaleler türeten zihniyetlere engel olun! Bazen hiç bir şey yapmamak en güzel ilk yardımdır.

engellemek

Bu 3 kritik nokta olay yerini elinizden geldiğince iyi yönetebilmenize yardım edecek. Bu sayede ilk yardım bilgi ve becerinizi verimli şekilde uygulamanız için çevresel şartları dengeleyebileceksiniz…